İlk mühendisler “Başhocalar” Sergisi ile İTÜ’de

İTÜ Rektörlük Sanat Galerisi (RSG) “Tarih Dizisi” sergilerinin 3.’sü, 20 Mayıs Cuma günü açılacak. “Mühendishane’nin Üç Başhocası” sergisi, bilim tarihimizden ilklere ilişkin kayıtların da görülmesini sağlayacak.

Akademi, sanat ve bürokrasi dünyasından isimlerin katılacağı açılış daveti, saat 17.00’de gerçekleştirilecek. Serginin açılışını, “2015 Nobel Kimya Ödülü”nü kazanarak ülkemize tarihi bir gurur armağan eden Prof. Dr. Aziz Sancar yapacak.

bashocalar-2

Dönemin İlkleri

Modern matematiğin ilk kez Türkçe’ye aktarıldığı ve Öklit geometrisinin ilk kez Türk matematikçilerin kullanımına sunulduğu “Usûl-i Hendese” sergide yer alacak eserlerden biri. Kapsamlı ilk Türkçe mühendislik kitabı olan “Mecmûatü’l-Mühendisîn” de bir başka dikkat çekici eser. Bir diğer önemli eser “Mecmua-i Ulum-i Riyaziye” ise matematik, fizik, modern astronomi, biyoloji, botanik, zooloji ve mineraloji gibi alanlardaki bilgileri Osmanlıca bilim literatürüne ilk kez bir arada sunması nedeniyle oldukça önemli kabul ediliyor.

Modern kimya konusunda basılan “ilk Türkçe makale” de aynı kitapta yer alıyor. Bu yönüyle, sergiyi Nobel Kimya Ödülü sahibi Prof. Dr. Aziz Sancar’ın açacak olması ayrıca anlam taşıyor.

Dönem için önemli bilimsel gelişmelerinden olan elektrikle ilgili yeni bilgilerden bahsedilmesi de dikkat çekiyor.

bashocalar-1

1800’den Mühendishane Kanunnamesi

İTÜ’nün temeli ve dünyanın en eski teknik üniversitelerinden biri olarak kurulan Mühendishane-i Berri-i Hümayun’da (İmparatorluk Kara Mühendishanesi) “başhoca” ünvanı ile görev yapan üç ismin ve eserlerinin tanıtılacağı sergi, 5 bini aşkın yayının yer aldığı İTÜ Nadir Eserler Koleksiyonu’ndan yapılan seçki ile hazırlandı. 1800’lerin başında saray tarafından yürürlüğe konulan Mühendishane Kanunnamesi de görülecek eserler arasında.

Üç Başhoca; Hüseyin Rıfkı Efendi (Tamânî), Seyyid Ali Paşa ve Hoca İshak Efendi’nin hayatı ve akademik çalışmalarının tanıtılacağı sergi, yaklaşık 5 ay süren titiz bir çalışmayla hazırlandı. Başhocaların eserlerinin orijinal nüshaları, bazı eserlerin Osmanlıca çevirileri ve günümüz Türkçesine çevirileri sergide görülebilecek. Ayrıca, Başhoca İshak Efendi’ye saray tarafından verilen madalya da Osmanlı Arşivinde yer alan çizimi üzerinden 3D baskı yapılarak sergilenecek.

5 Haziran’a Kadar Açık

Sunulacak eserler, özel iklimlendirme koşulları ile koruma altına alındığı için sergi süresi 17 gün ile sınırlı tutulacak. Sergi, 5 Haziran Pazar akşamına kadar görülebilecek. İTÜ RSG, haftanın her günü 08.00-20.00 saatleri arasında ücretsiz ziyaret edilebiliyor. İTÜ Ayazağa Yerleşkesi Rektörlük Binasında yer alan galerinin kapıları, dileyen tüm sanatseverlere açık.

bashocalar-3

Başhoca Nedir?

İTÜ’nün kuruluşu olan 1773 tarihinin üzerinden geçen 30 yılı aşkın sürenin ardından, Osmanlı İmparatorluğu’nca Mühendishâne Kanunnamesi yürürlüğe konuldu. 26 Temmuz 1806 tarihinde de Hüseyin Rıfkı Tamânî, “Mühendishâne-i Berri-i Hümâyûn Serhocası” olarak tayin edilerek resmi belgelerde geçen ilk başhocalık ünvanına sahip oldu. 

1806-1817 yılları arasında Hüseyin Rıfkı Efendi (Tamânî), 1817-1830 arasında Seyyid Ali Paşa, 1830-1836 yılları arasında Hoca İshak Efendi Başhocalık görevini yürüttü. Seyyid Ali Paşa 1836-1845 yılları arasında ikinci kez Başhocalık görevini üstlendi. Özellikle Hüseyin Rıfkı Tamânî ve Hoca İshak Efendi çok sayıda önemli eseri Türk bilim ve mühendislik tarihine kazandırarak, önemli çalışmalara imza attılar.

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s